در صدد انتقام نباشد إِنَّ ذلِكَ بدرستيكه اين صبر و غفران از او لَمِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ هر آينه از كار هائيست كه مجزوم است يعنى جماعتى كه موصوفند بكمال ايمان و مزية احسان قصد ايشان جزم است بر اين نوع كارها و آن را از جملهء مجزومات و ملزومات ميدانند چه هر كس را اين قوة نمى باشد كه جفا كشند و وفا نمايند . وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ و هر كه را فرو گذارد خداى در وادى ضلالة و خذلان و نظر لطف از او بازگيرد بسبب جحود و انكار او با وجود ادله ظاهره بر طريق حق و يا حكم بضلالة او كند و يا او را از راه بهشت گردانيده بچنگال عقوبة كشد فَما لَهُ مِنْ وَلِيٍّ پس نيست مر او را هيچ دوستى و ناصرى كه كارسازى او كند مِنْ بَعْدِهِ از پس فرو گذاشتن خداى او را وَ تَرَى الظَّالِمِينَ و به‌بينى تو اى بيننده ستمكاران را لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ آنهنگام كه به‌بينند عذاب را در روز قيامة يَقُولُونَ گويند در آن ساعه هَلْ إِلى مَرَدٍّ آيا هست بازگشتن به دنيا مِنْ سَبِيلٍ هيچ راهى تا برويم و در تدارك ما فات كوشيم اينكلام از غاية جزع و فزع گويند و اگرچه دانسته باشند كه ايشانرا به دنيا رجوع ممكن نيست . وَ تَراهُمْ و ببينى ستمكاران را در آن روز يُعْرَضُونَ كه عرض كرده شوند عَلَيْها بر آتش دوزخ خاشِعِينَ در حالتى كه فروتنان و حقيران باشند مِنَ الذُّلِّ از جهة خوارى و رسوائى يَنْظُرُونَ نگاه خواهند كرد بسوى آتش دوزخ مِنْ طَرْفٍ خَفِيٍّ از نگريستن پنهان يعنى بجهة هول و هيبت آتش دوزخ زهره نداشته باشند كه يك نگاه كنند در آن بلكه بكناره چشم در آن نگرند و ابن عباس خفى را بذليل تعبير كرده يعنى نگريستنى بر وجه مذلت و خوارى وَ قالَ الَّذِينَ آمَنُوا و گويند آنان كه گرويده‌اند در وقت مشاهدهء عقوبت كافران و خسران ايشان إِنَّ الْخاسِرِينَ بدرستى كه زيان كاران الَّذِينَ خَسِرُوا آنانند كه زيان كننده‌اند أَنْفُسَهُمْ در نفسهاى خود وَ أَهْلِيهِمْ و در كسان خود يَوْمَ الْقِيامَةِ در روز قيامت چه بسبب عبادت بتان نفسهاى خود را مستحق دوزخ ساختند و بجهة اضلال كسان خود و منع ايمان از ايشان آنها را مستوجب آتش نيران گردانيدند و يا آنكه بجهة كفر و شرك از دولة ديدار خويشان خود كه ايمان آورده باشند محروم مانند پس روز قيامة نه اهل خود را بينند و نه نفسهاى خود را در آسايش و راحتى يابند و گويند مراد باهل حور العين‌اند كه نامزد ايشان بوده باشند بر تقدير قبول ايمان أَلا إِنَّ الظَّالِمِينَ بدانيد بدرستيكه ستمكاران كه مشركانند فِي عَذابٍ مُقِيمٍ در عذابى كه پيوسته و دايم باشد و هرگز سمت انقطاع نپذيرد . وَ ما كانَ لَهُمْ و نباشد مر كافران را مِنْ أَوْلِياءَ هيچ دوستان كه در دفع عذاب